In verschillende artikelen hebben we in het verleden aandacht besteed aan de wijziging in de rechtspraak van het Hooggerechtshof met betrekking tot het recht van personen die in voorlopige hechtenis hebben gezeten, om schadeloosgesteld in gevallen waarin onschuld wordt vastgesteld of waarin de zaak wordt geseponeerd.

Recht op schadevergoeding wegens voorlopige hechtenis

We hebben al aangegeven dat het Hooggerechtshof, in tegenstelling tot de vroegere rechtsopvatting, nu het recht op schadevergoeding vaststelt, en dat het Grondwettelijk Hof vervolgens de geldigheid van deze jurisprudentie heeft bevestigd. Daarom zou er, zoals we al hebben opgemerkt, een aanzienlijke stroom van vorderingen ontstaan.

Nu zien we in de pers dat de justitiële overheid rekening houdt met een stortvloed aan klachten en daarom criteria vaststelt om zoveel mogelijk van deze klachten te kunnen afhandelen.

Gevallen waarin een claim kan worden ingediend

Allereerst moet men er rekening mee houden dat in het arrest van het Constitutionele Hof zelf wordt vastgelegd wie een vordering kan instellen: degenen tegen wie een nog niet definitieve administratieve of strafrechtelijke procedure loopt, en ook de nieuwe gevallen.

Het wettelijk kader dat dit recht waarborgt, is gebaseerd op het fundamentele beginsel van het vermoeden van onschuld. Het ontnemen van de vrijheid tijdens de strafrechtelijke procedure moet worden gecompenseerd wanneer deze procedure uitmondt in een vrijspraak of seponering, aangezien dit een inbreuk vormt op de grondrechten.

De erkenning van dit recht, na bekrachtiging door het Grondwettelijk Hof, heeft jurisprudentie gecreëerd en daarmee een nieuwe weg gebaand voor de betrokkenen. Toegang tot deze schadevergoeding is niet automatisch, maar vereist een goed onderbouwde administratieve procedure en, indien nodig, een daaropvolgend beroep bij de rechter.

Administratieve klacht

Ten tweede mag men, wat de administratieve procedure betreft, niet vergeten dat elke vordering tot schadevergoeding eerst via deze weg moet worden ingediend. Bij beroepen zal de overheid eisen dat het bestaan van schade wordt aangetoond, waarbij elk geval afzonderlijk wordt beoordeeld.

Tijdens deze fase is het van essentieel belang om niet alleen de duur van de vrijheidsberoving aan te tonen, maar ook de persoonlijke, gezinsgerelateerde, werkgerelateerde of economische gevolgen die het gevolg zijn van de voorlopige hechtenis. Hoe beter de vordering is gedocumenteerd, hoe groter de kans op een passende schadevergoeding.

Er moet worden benadrukt dat de overheid bij deze procedure kiest voor een objectieve beoordeling en daarbij niet ingaat op de persoonlijke of economische omstandigheden van de betrokkene. Dit houdt in dat in eerste instantie geen rekening wordt gehouden met aspecten zoals het eerdere inkomensniveau, morele schade of reputatieschade.

Hoe wordt de schadevergoeding berekend?

Ten derde, en voor het geval dat de overheidsinstantie van mening is dat hij recht heeft op een schadevergoeding, worden de factoren toegepast die in het arrest van het Constitutionele Hof zijn vastgelegd: het minimumloon, de openbare inkomensindicator met meervoudige effecten en de schadevergoedingsschalen die gelden voor verkeersongevallen.

Volgens de eerste onderzoeken en simulaties zou de toepassing van deze drie factoren gemiddeld kunnen leiden tot tussen 17 en 52 euro per dag. Dit cijfer is echter louter indicatief en geeft in geen geval een beeld van de concrete omstandigheden die zich in elk afzonderlijk geval kunnen voordoen.

De door de overheid gehanteerde aanpak is erop gericht de beoordeling zo objectief mogelijk te maken, teneinde de vergoedingen te harmoniseren en de beoordelingsruimte te beperken. Dit sluit ook aan bij de wens om de budgettaire gevolgen van een te verwachten stortvloed aan aanvragen te beheersen.

Beperkingen en restrictieve criteria

Het staat vast dat de overheid zich niet zal mengen in subjectieve kwesties, noch zal ingaan op de vraag of de geleden schade al dan niet groter of kleiner is, maar dat zij de procedure zo objectief mogelijk heeft gemaakt om de schadevergoedingskosten te drukken.

Hierdoor wordt de mogelijkheid om aspecten als persoonlijk leed, de gevolgen voor de geestelijke gezondheid, het verlies van werk of de gevolgen voor het gezinsleven te beoordelen, aanzienlijk beperkt. Dit zorgt ervoor dat veel eisers, die niet tevreden zijn met de aangeboden schadevergoeding, ervoor kiezen om de gerechtelijke weg te bewandelen.

Rechtsmiddel bij onenigheid

Nadat de administratieve procedure is doorlopen, moeten personen die niet tevreden zijn met het schadevergoedingsvoorstel, de gerechtelijke weg inslaan door middel van het betreffende bestuursrechtelijke beroep. Op dit gebied wordt elk geval inderdaad individueel door een rechter beoordeeld, waarbij de daadwerkelijk geleden schade in aanmerking kan worden genomen.

Door de gerechtelijke procedure ontstaat de mogelijkheid om meer specifieke bewijsstukken in te brengen: medische rapporten, getuigenverklaringen, psychologische deskundigenrapporten of documentatie waaruit arbeidsgerelateerde of sociale schade blijkt. Dit is het moment waarop een gespecialiseerde advocaat een cruciaal verschil kan maken voor de uitkomst van de procedure.

Daarnaast moeten de rechtbanken in gerechtelijke procedures ook rekening houden met de algemene beginselen van volledige schadevergoeding en evenredigheid. Er is dus ruimte voor rechters om de door de overheid vastgestelde financiële grenzen te overschrijden en schadevergoedingen toe te kennen die beter aansluiten bij de concrete situatie van elke benadeelde.

Gevallen waarin geen recht op schadevergoeding bestaat

Ten slotte mag niet worden vergeten dat de overheid, in gevallen waarin de betrokkene om andere redenen in hechtenis zit, deze dagen in gevangenschap kan compenseren. Bovendien is dit voordeel en dit recht op schadevergoeding niet van toepassing op personen die deze voorlopige hechtenis hebben ondergaan als gevolg van hun weerspannige houding ten opzichte van de eisen van de rechtbank.

Dienovereenkomstig vallen personen die zelf hebben bijgedragen aan hun voorlopige hechtenis – bijvoorbeeld door te weigeren te verschijnen, te vluchten of de gerechtelijke procedure te belemmeren – buiten het toepassingsgebied van deze schadevergoedingen.

Het is van cruciaal belang om elk concreet geval grondig te analyseren, aangezien er talrijke juridische nuances zijn die bepalend kunnen zijn voor het al dan niet toekennen van het recht op schadevergoeding. De inbreng van een gespecialiseerde advocaat is in dit verband van cruciaal belang.

De mening van Carlos Baño

Een recht dat gespecialiseerde rechtsbijstand vereist

Op basis van onze jarenlange ervaring als advocaten gespecialiseerd in strafrecht en bij klachten tegen de overheid, hebben we gezien hoe slachtoffers van onterechte voorlopige hechtenis enorme persoonlijke en vermogensschade hebben geleden.

Hoewel het positief is dat het Hooggerechtshof en het Grondwettelijk Hof de jurisprudentie hebben bevestigd waarin het recht op schadevergoeding wordt erkend, is het niet minder waar dat de procedure om dit recht te doen gelden complex is en vol bureaucratische hindernissen zit.

Vanuit ons kantoor benadrukken we dat het van cruciaal belang is om vanaf het begin van de procedure gespecialiseerd advies in te winnen. De administratieve fase mag niet worden beschouwd als louter een formaliteit: het is de eerste kans om de geleden schade naar behoren te documenteren en de basis te leggen voor een solide vordering.

In een gerechtelijke procedure maken de strategie en de kwaliteit van het voorgelegde bewijsmateriaal het verschil. Elke zaak moet nauwgezet en gedetailleerd worden behandeld, waarbij algemene benaderingen moeten worden vermeden. Persoonlijk, medisch, arbeids- en gezinsgerelateerd bewijsmateriaal is essentieel om de rechtbank te overtuigen van de werkelijke omvang van de schade.

In Carlos Baño Advocaten We beschikken over ruime ervaring met dit soort procedures en op het gebied van bestuursrechtelijke geschillen. We zijn er herhaaldelijk in geslaagd om voor onze cliënten schadevergoedingen te verkrijgen die aanzienlijk hoger liggen dan de bedragen die de overheid aanvankelijk had aangeboden.

Als u of een familielid zich in deze situatie bevindt, nodigen wij u uit om contact met ons op te nemen. Wij helpen u om de kansen in uw zaak realistisch in te schatten en de beste strategie uit te stippelen om de schadevergoeding te verkrijgen waarop u wettelijk recht hebt. Aarzel niet om contact met ons op te nemen: onze ervaring kan doorslaggevend zijn. U kunt ons ook vinden op Google Maps.