Medische fouten
Het staat vast dat als er één wetenschap is die de afgelopen jaren enorme vooruitgang heeft geboekt, het wel de geneeskunde is.
Dankzij de huidige kennis heeft de patiënt steeds meer vertrouwen in een effectief en positief resultaat van de medische behandeling die hij ondergaat.
Desondanks is de geneeskunde geen resultaatgerichte activiteit, en de uitoefening ervan wordt door tal van factoren beïnvloed; het is dan ook niet vreemd dat er voor één en hetzelfde klinische geval verschillende diagnoses kunnen worden gesteld; en zelfs als er unanimiteit bestaat over de diagnose, kunnen er verschillende behandelingen zijn, en zelfs als er unanimiteit bestaat over de behandeling, kunnen de resultaten per persoon verschillen omdat er veel persoonlijke en subjectieve factoren meespelen die uniformiteit in het resultaat uitsluiten.
Een ander punt om in gedachten te houden is dat dankzij de openbare gezondheidszorg in Spanje een enorm aantal mensen wordt behandeld, en dit alles binnen een openbaar gezondheidszorgstelsel dat onder de daaruit voortvloeiende zorgdruk staat.
Ik begrijp dat dit enkele van de oorzaken zijn die de aanzienlijke toename van het aantal claims als gevolg van de zorgverlening kunnen verklaren.
In dit korte artikel willen we een overzicht geven van de juridische behandeling van medische aansprakelijkheid, hoewel duidelijk moet zijn dat het hier om een zeer complex onderwerp gaat met veel specifieke gevallen, waarbij de kennis en ervaring van de jurist die u raadpleegt bepalend zijn voor een goed resultaat, gezien – en dat benadrukken we nogmaals – de complexiteit en diepgang van het onderwerp.
We willen dit hoofdstuk niet afsluiten zonder te benadrukken dat hetgeen we hier uiteenzetten, ook van toepassing is op de aansprakelijkheid die elke zorgverlener kan oplopen.
WETTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN DE GEZONDHEIDSZORG
Bij de verlening van gezondheidszorg wordt verwacht dat men handelt volgens de lex artis, hoewel de rechtspraak ervan uitgaat dat er sprake kan zijn van medische aansprakelijkheid, zelfs wanneer de medische praktijk in overeenstemming is met de lex artis, indien er onevenredige schade is ontstaan of in gevallen van gemiste kansen.
Alleen in de zeldzame gevallen van cosmetische chirurgie is dit principe niet van toepassing.
Er zijn drie vereisten of uitgangspunten voor elke goede medische praktijk.
1.- De lex artis, oftewel de overeenstemming met de op dat moment geldende wetenschappelijke inzichten.
Alleen een handeling waarbij geen rekening is gehouden met deze verwachting, of waarbij, ondanks dat er wel rekening mee is gehouden, buitensporige schade is veroorzaakt of kansen zijn gemist, kan als onrechtmatig worden beschouwd.
2.- De geïnformeerde toestemming, die inhoudt dat de patiënt zich bewust is van de risico’s en contra-indicaties die gepaard gaan met de chirurgische behandeling die hij aanvaardt, zodat een eventueel schadelijk gevolg, mocht dat zich voordoen, mogelijk en aanvaardbaar was.
3.- Het ontbreken van een schadelijk gevolg van medische zorg die niet in overeenstemming is met de lex artis, zodat er ongetwijfeld een oorzakelijk verband kan worden vastgesteld tussen de medische handeling en het gevolg.
Dit zijn de drie voorwaarden waaraan een jurist aandacht moet besteden; als aan al deze voorwaarden is voldaan, moet hij de cliënt ervan weerhouden een gerechtelijke procedure te starten, die altijd kostbaar en bovendien schadelijk is, want we mogen niet vergeten dat een cliënt die een claim indient wegens medische schade niet alleen lichamelijk, maar ook emotioneel getroffen is, en daarom mogen er geen verwachtingen bij hem worden gewekt als hij die in werkelijkheid niet heeft.
CASUSBESCHRIJVING
De meest voorkomende gevallen van medische nalatigheid zijn onder meer: Verkeerde diagnose; Vertraging bij de diagnose; Vertragingen op wachtlijsten; Ontbreken van geïnformeerde toestemming; Fouten bij behandelingen of chirurgische ingrepen; Ziekenhuisinfecties; Ontbreken van nazorg; enzovoort.
Gezien onze jarenlange ervaring in de rechtspraktijk in Alicante zijn dit inderdaad de gevallen die het vaakst voorkomen bij zaken op het gebied van medische aansprakelijkheid.
WELKE ROUTE MOET JE KIEZEN
Een tweede vraag die de jurist zich moet stellen, nadat hij de eerste vraag die we hierboven hebben besproken heeft beantwoord, is wat welk soort vordering moet worden ingesteld en welke rechter bevoegd is.
Wat de bevoegde rechter betreft, staat het buiten kijf dat elke vordering die betrekking heeft op medische fouten binnen de sociale zekerheid onder de bevoegdheid van de administratieve rechter valt.
Dit verantwoordelijkheidsgebied van de De overheid zal als voorwaarde stellen dat er eerst via de administratieve weg een aansprakelijkheidsclaim tegen de overheid wordt ingediend en pas nadat de wettelijke termijnen zijn verstreken en er geen overeenstemming is bereikt, wordt de weg vrijgemaakt om naar de administratieve rechtbank te stappen, waarbij de procedure wordt gekozen naargelang het bedrag al dan niet hoger is dan 30.000 euro, het bedrag dat het verschil aangeeft tussen een verkorte procedure en een gewone procedure, met de bijbehorende specifieke kenmerken in de afhandeling.
Buiten dit kader kunnen we een civiele of strafrechtelijke procedure starten in gevallen waarin wordt geoordeeld dat de arts zodanig nalatig is geweest dat dit een strafbaar feit vormt.
Tegen wie moet de klacht worden gericht?
Degene tegen wie deze rechtsvordering wordt ingesteld wegens medische nalatigheid Dit is een onderwerp dat meer aandacht verdient dan we hier in deze tekst kunnen besteden; deze tekst is immers slechts bedoeld als een schematisch overzicht dat als eerste leidraad kan dienen.
De aansprakelijkheid waarover we het hier hebben, kan worden aangemerkt als contractuele en/of buitencontractuele aansprakelijkheid, waarbij beide vormen kunnen voorkomen.
Normaal gesproken is dit de eerste persoon tot wie men zich moet wenden wanneer er een beroepsbeoefenaar verantwoordelijk is geweest voor de medische praktijk, is deze de eerste aan wie men zich moet wenden, hoewel we hieraan willen toevoegen dat wanneer deze professional zijn werkzaamheden heeft verricht in het kader van de openbare administratie of de beheersorganen van de sociale zekerheid, de staat de hoofdverantwoordelijke is en een civiele aansprakelijkheidsprocedure moet doorlopen wegens het slecht functioneren van de openbare diensten.
In dergelijke gevallen is de administratief-gerechtelijke procedure de aangewezen weg en dient de cliënt in eerste instantie via deze weg een klacht in te dienen bij de overheid, zonder dat dit afbreuk doet aan het recht om, zodra hij een administratief-gerechtelijk beroep moet instellen, dit ook tegen de arts te richten.
Aangezien het hier gaat om professionals die geïntegreerde diensten verlenen, hoewel op autonome en onafhankelijke wijze, bij zorgverzekeraars of -maatschappijen waarvan de namen ons meteen te binnen schieten, moet worden opgemerkt dat naast de arts soms ook de verzekeraar of maatschappij zelf kan worden aangeklaagd; en in andere gevallen, net zoals bij claims bij de sociale zekerheid, kan er rechtstreeks een claim worden ingediend bij de instelling of maatschappij, zonder dat dit hoeft te gebeuren bij het medisch of zorgpersoneel.
Wat die betreft klachten die uitsluitend tegen zorgpersoneel worden ingediend, kunnen via de civiele weg worden behandeld en ook strafrechtelijk, onverminderd de civielrechtelijke aansprakelijkheid die de instellingen waar de zorg wordt of werd verleend, in deze gevallen van strafrechtelijke aansprakelijkheid als subsidiaire civielrechtelijke aansprakelijke kunnen dragen.
BEWIJS
HET BELANG VAN BEWIJSMATERIAAL BIJ MEDISCHE FOUTEN
Een belangrijk punt betreft het bewijsmateriaal dat in de procespraktijk kan worden gebruikt om medische fouten of nalatigheid aan te tonen.
Het beginsel dat in het Spaanse verbintenissenrecht geldt – en laten we niet vergeten dat we ons hier op dat terrein bevinden – is dat degene die nakoming of het bestaan van de verbintenis eist, dit moet bewijzen.
PROCES INZAKE MEDISCHE SCHADE EN AANSPRAKELIJKHEID
Wat medische schade betreft, zowel vanuit het oogpunt van contractuele als van buitencontractuele aansprakelijkheid, geldt het genoemde beginsel, hoewel dit door de rechtbanken aanzienlijk wordt afgezwakt.
Dit komt doordat de patiënt bij dit soort claims voor een moeilijkheid staat: hij moet opkomen voor zijn rechten zonder over medische kennis te beschikken. Daarom is het beginsel versoepeld, waarbij nu van de arts of behandelaar wordt verlangd dat hij aantoont dat hij heeft gehandeld in overeenstemming met de volgens de regels van het vak en met de bijbehorende geïnformeerde toestemming om aan te tonen dat hij geen verantwoordelijkheid draagt.
BEWIJS IN HET STRAFRECHT
Als de gerechtelijke procedure plaatsvindt in het strafrecht, beschikt de klager over meer bewijsmiddelen dan in welke andere rechtssfeer dan ook.
In dit verband heeft de rechter de bevoegdheid om bewijsvoering voor te stellen, en als eerste stap zal er bewijs worden verzameld door middel van een forensisch arts.
ERVARING BIJ DE RECHTBANKEN VAN ALICANTE
Op basis van onze jarenlange ervaring in de Rechtbanken en rechtbanken van Alicante, hebben we vastgesteld dat zowel de rechter als het Openbaar Ministerie doorgaans positief staan tegenover het gebruik van het door de partijen voorgestelde bewijsmateriaal.
Dit is een voordeel van het strafrecht, waarbij we naast de door ons aan te wijzen medisch deskundige ongetwijfeld ook kunnen rekenen op het deskundigenrapport van de lijkschouwer.
GETUIGENVERKLARINGEN EN DESKUNDIGENRAPPORTEN
In het strafproces kunnen ook andere bewijsmiddelen worden gebruikt, zoals de verplichte getuigenverklaring. In dit kader leggen alle deskundigen die bij de zaak betrokken zijn geweest een verklaring af.
Dit zorgt ongetwijfeld voor een uitgebreidere bewijsvoering dan in enig ander rechtsgebied bij het indienen van een claim wegens medische nalatigheid.
MEDISCHE GESCHIEDENIS EN MEDISCH RAPPORT
Er zijn twee essentiële bewijsmiddelen in alle rechtsgebieden: de medisch dossier en de medisch rapport. Deze bewijsstukken zijn van cruciaal belang voor elke claim.
Zonder afbreuk te doen aan andere aanvullende bewijsmiddelen, zoals de verklaring van de patiënt zelf of getuigenverklaringen, zijn de medische dossiers en het deskundigenrapport van cruciaal belang voor de onderbouwing van de zaak.
BEPERKINGEN IN DE BESTUURSRECHTELIJKE BEVOEGDHEID
Een cruciaal aspect dat niet over het hoofd mag worden gezien en dat in de administratiefrechtelijke procedure vaak tot mislukkingen leidt, is dat men in deze procedure geen beroep kan doen op een forensisch arts.
In dit rechtsgebied moet de eiser zelf een medisch deskundige inschakelen, wat een beperking kan vormen bij het aantonen van medische nalatigheid.
ECONOMISCHE WAARDERING VAN DE SCHADE BIJ MEDISCHE FOUTEN
Een essentieel punt bij het overwegen van een claim wegens medische aansprakelijkheid is dat je duidelijk voor ogen moet hebben wat je precies wilt claimen, want als dat duidelijk is, kan het in financiële termen worden uitgedrukt; het is dan ook van groot belang dat we weten welke posten worden geclaimd.
Als er sprake is van schade, dan is die schade het gevolg van gederfde inkomsten of van kosten die moeten worden gedragen, en dit alles als gevolg van medische fouten.
Bij de beoordeling van deze begrippen is het onvermijdelijk dat men zich baseert op de schaal die wordt toegepast bij verkeersongevallen en die elk jaar via het Staatsblad (BOE) wordt bijgewerkt.
In de genoemde regelgeving is een schadevergoedingsschema opgenomen waarin rekening wordt gehouden met alle mogelijke schade, maar nooit met immateriële schade.
Er zal ook morele schadevergoeding worden gevorderd, maar op dit punt zijn er twee duidelijke kwesties: ten eerste is dit ter beoordeling van de rechter en ten tweede is de berekening ervan niet vastgelegd of voorzien, zodat de rechter zelf hierover moet beslissen, hoewel het duidelijk is dat de rechtbanken en gerechtshoven in de loop van jarenlange praktijk bepaalde bedragen hebben vastgesteld die doorgaans als referentie worden gebruikt.
In sommige gevallen wordt de vordering niet zozeer ingesteld wegens lichamelijke schade, maar vanwege wat wordt beschouwd als immateriële schade of economische verliezen die verband houden met het handelen van de arts (gederfde inkomsten).
VERJARINGSTERMIJN VOOR EEN RECHTSVORDERING
De termijn voor De termijn voor het indienen van een vordering bij de rechtbank wegens medische nalatigheid bedraagt één jaar vanaf het overlijden of vanaf het moment waarop de gevolgen van het letsel stabiel zijn voor het instellen van een beroep bij de administratieve rechter en een civiele vordering indien de vordering niet-contractueel is.
Als de vordering via de civiele weg wordt ingesteld maar voortvloeit uit contractuele aansprakelijkheid, bedraagt de verjaringstermijn vijf jaar vanaf de hierboven genoemde gebeurtenissen.
Carlos Baño León Advocaten in Alicante heeft u in dit artikel louter informatie gegeven over een onderwerp dat van groot belang is en waarover veel geschillen ontstaan.
We wilden u slechts een beetje wegwijs maken in een onderwerp dat behoorlijk complex en ingrijpend is.
Aarzel niet om contact met ons op te nemen als u specifiek advies op dit gebied nodig heeft. Dankzij onze jarenlange ervaring en professionaliteit kunnen wij u voorzien van de meest actuele kennis op het gebied van wetgeving en jurisprudentie.
ADVOCATENKANTOOR CARLOS BAÑO
Aarzel niet om contact op te nemen met onze Advocatenkantoor Carlos Baño om het beste juridische advies te krijgen.
